Biuletyn IPN (od 2017)

Biuletyn IPN 1-2/2017

W SPRZEDAŻY W PLACÓWKACH POCZTY POLSKIEJ, SALONACH EMPIK ORAZ W WARSZAWSKICH KSIĘGARNIACH INSTYTUTU PAMIĘCI NARODOWEJ.

Szanowni Państwo,

PLAKAT PROMOCYJNY

„Biuletyn IPN” powraca po pięciu latach przerwy. Tym samym będziemy kontynuować wydawanie pisma, którego pierwszy numer ukazał się w lutym 2001 r. i które przez dekadę było najbardziej rozpoznawalną marką Instytutu Pamięci Narodowej. Będziemy spotykać się co miesiąc, chociaż czasem będą się ukazywać numery podwójne, jeśli temat przewodni będzie wymagał większej objętości.

Likwidacja „Biuletynu Instytutu Pamięci Narodowej” w grudniu 2011 r. – i zastąpienie go „Pamięcią.pl” – niefortunnie zbiegła się w czasie ze zmianami w oświacie, które w znacznym stopniu ograniczyły obecność historii w szkołach. Wiele instytucji państwowych bądź środowisk przez nie wspieranych odnosiło się wówczas z lekceważeniem do tradycji niepodległościowej, uznając ją za zbyteczny ciężar.

Jednocześnie wśród młodego pokolenia nastąpił wzrost zainteresowania ojczystymi dziejami. Z tej aktywności wyrosły nowe tytuły, stowarzyszenia, a nawet moda. Łączy je niezgoda na pogardę wobec polskości, na politykę zapomnienia oraz relatywizm zamazujący granice między dobrem i złem, a także głód sprawiedliwości, spowodowany przez brak osądzenia komunistycznych zbrodni. To wszystko doprowadziło do zmiany społecznej świadomości, do upominania się o naszych bohaterów i o dobre imię Rzeczypospolitej. Młode pokolenie, szczególnie aktywne w przypominaniu polskiej tradycji niepodległościowej, najczęściej odwołuje się do fenomenu Niezłomnych Żołnierzy Wyklętych, ale sięga także do tradycji wojennych, przede wszystkim Polskiego Państwa Podziemnego.

W minionym stuleciu zostaliśmy poddani dramatycznemu doświadczeniu. Niemiecki i sowiecki totalitaryzm wydały na nas wyrok śmierci, skazując Polaków w czasie II wojny światowej na fizyczną zagładę. Po jej zakończeniu komuniści przez dziesiątki lat – wykorzystując rodzimych renegatów – narzucali system całkowicie obcy naszej tradycji, niszczący społeczne więzi, religię, wartości, kulturę, historię. Niepodległościowe elity – w dużym stopniu wymordowane w czasie wojny – dobito w pierwszych latach po jej zakończeniu. Później systematycznie degradowano je i zastąpiono – wedle określenia prof. Anny Pawełczyńskiej – lumpenelitami, to jest ludźmi wykorzenionymi z kulturowego dziedzictwa, pozbawionymi wrażliwości na prawdę, dobro i piękno, gotowymi do służby u obcych. I to oni zawładnęli całymi obszarami życia społecznego i pozostali w nim aktywni jeszcze po roku 1989.

Dzisiaj przed nami ogromna praca odbudowy wspólnoty tworzącej niepodleg­łe państwo, nawiązującej do zerwanego w PRL łańcucha pokoleń, z bogactwem tradycji i tożsamości I Rzeczypospolitej oraz Niepodległej z lat 1918–1939. Także tej trwającej na emigracji, hartowanej przez naszych rodaków pozostałych na Kresach, a w kraju wyrażającej się masowym oporem wobec komunizmu lat powojennych, wolnościowymi rewoltami, dziedzictwem nauczania Prymasa Tysiąclecia, ks. kard. Stefana Wyszyńskiego, i papieża, Jana Pawła II, oraz ruchem Solidarności. Wspólnoty nie tylko wiernej temu dziedzictwu, ale czującej zobowiązanie wobec dokonań przodków i pamięci o poniesionych przez nich ofiarach.

Przed nami setna rocznica odzyskania niepodległości w 1918 r. po ponadwiekowej, zaborczej niewoli. Pozbawieni państwa przetrwaliśmy dzięki umiłowaniu wolności i sile ducha czerpanej z chrześcijaństwa oraz pamięci o dumnej przesz­łości, przekazywanej z pokolenia na pokolenie w polskich rodzinach. To one w najtragiczniejszych momentach najskuteczniej strzegły narodowego depozytu i pozostały niezdobytymi twierdzami. Były progiem, o który potykali się nieproszeni goście. I tak pozostało do dzisiaj; stąd wielopokoleniowa, rodzinna tradycja zmagań o niepodległość będzie często gościć w naszym piśmie.

„Biuletyn IPN” kierujemy do osób zainteresowanych najnowszą historią Polski. Chcemy dotrzeć do dojrzałego czytelnika – bez względu na wiek, profes­ję, środowisko – rozumiejącego konieczność wpisania się w długi ciąg pokoleń wiernych wartościom łacińskiej cywilizacji, w której trwamy od 1050 lat.

W tym roku minie 28 lat od kontraktowych wyborów 1989 r. Państwo polskie zaczyna wreszcie realnie przezwyciężać totalitarną spuściznę, odrzucając spojrzenie postpeerelowskie i zwracając się jednoznacznie ku tradycji niepodległościowej. Chcemy więc powtórzyć za Cyprianem Kamilem Norwidem: „I żal mi bardzo was – o! postępowi, Którzy zniweczyć przeszłość chcecie całą, By łatwiej było…”.

Jarosław Szarek

 


 

SPIS TREŚCI NUMERU

 

 
  • Prezes IPN Jarosław Szarek do Czytelników        5–6

Wybór tradycji

  • Filip Musiał – Wybór tradycji. Między wolnością a posttotalitaryzmem        7–19
  • Krzysztof Szwagrzyk – Powązkowska „Łączka”        20–28
  • Piotr Niwiński – Ostatni rozkaz         29–35
  • Piotr Szubarczyk – Nieznany pamiętnik babci „Inki”        36–44

Polskie rodziny

  • Anna Zechenter – Skawińscy zagończycy. Majdzikowie i ich wojny z komuną        45–59

Sylwetki

  • Kazimierz Krajewski – Przeciwko dwóm wrogom. Bolesław Sawicz-Korsak (1923–2016)        60–65
  • Tomasz Łabuszewski – Wielki szczęściarz. Józef Bandzo (1923–2016)        66–70

Komentarze historyczne

  • Patryk Pleskot – Tajemnica śmierci Zbigniewa Wołoszyna        71–80
  • Ewa Siemaszko – Święcenie narzędzi banderowskiej zbrodni        81–91

Ludzie wolności

  • Andrzej Grajewski – Siła bezsilnych. Václav Havel (1936–2011)        92–96

Teczki

  • Mirosław Jeziorski, Krzysztof Płaska – Zbiór zastrzeżony – odtajnianie na raty        97–101
  • Agnieszka Krzaczkowska – Likwidacja „zetki”        102–109
  • Witold Bagieński – Wywiad PRL w Rzymie         110–127

Tu byłem

  • Katarzyna Michalak – Światło na stepie        128–143

Tradycje Wojska Polskiego

  • Wojtek Matusiak – Kosy na samolotach         144–150
  • Filip Frąckowiak – Generał Kukliński         151–155

Grupy Rekonstrukcji Historycznej

  • Jarosław Wróblewski – Wytwórnia pamięta        156–159

Dziedzictwo

  • Agnieszka Łuczak – Wotum za odzyskanie Niepodległości        160–167

Patroni naszych ulic

  • Maciej Korkuć – Bracia Okrzejowie – zapomniani bohaterowie Niepodległości        168–172
  • Bartosz Wójcik – Mit Okrzei w Polsce Niepodległej        173–178

Święci w dziejach narodu

  • Adam Hlebowicz – Domokrążca z Karagandy. Ksiądz Władysław Bukowiński (1904–1974)         179–189

Książki

  • Kinga Hałacińska, Głos dzieci Wołynia        190–193
  • Cecylia Kuta, „Czarna Jedynka” i nieznana historia KOR-u        194–197

ABC

  • Filip Musiał – Podbój zwany wyzwoleniem        198–200

 


BIULETYN IPN:  

Kolegium:

dr Adam Dziuba,

dr Wojciech Frazik,

dr hab. Waldemar Grabowski,

dr Kazimierz Krajewski,

dr Mariusz Krzysztofiński,

dr Sebastian Ligarski,

dr Agnieszka Łuczak,

dr Marcin Majewski,

dr hab. Filip Musiał,

dr Wojciech Muszyński,

Jan M. Ruman,

dr hab. Krzysztof Sychowicz,

Anna Zechenter

    

Redaguje zespół:

Wojciech Butkiewicz – sekretarz redakcji
(tel. 22 5818813,
wojciech.butkiewicz@ipn.gov.pl),

dr Filip Gańczak
(filip.ganczak@ipn.gov.pl),

Jakub Gołębiewski
(jakub.golebiewski@ipn.gov.pl),

Romuald Niedzielko –
zastępca redaktora naczelnego
(romuald.niedzielko@ipn.gov.pl),

Jan M. Ruman – redaktor naczelny
(jan.ruman@ipn.gov.pl),

Andrzej Sujka (andrzej.sujka@ipn.gov.pl),

Piotr Życieński – fotoreporter

    

Sekretariat:

Maria Wiśniewska
(tel. 22 5818819,
maria.wisniewska@ipn.gov.pl)

Projekt graficzny i łamanie:
Sylwia Szafrańska, Wojciech Czaplicki

Redakcja techniczna:
Marcin Koc, Katarzyna Szubka

Adres redakcji:
ul. Wołoska 5, 02-675 Warszawa
Adres do korespondencji:
ul. Wołoska 7, 02-675 Warszawa

Liczba wejść: 6586, od 09.02.2017