Opis projektu i materiały dla nauczycieli

Do udziału w projekcie zapraszamy uczniów 2. klas gimnazjum oraz  1. i 2. klas szkół ponadgimnazjalnych wraz z ich nauczycielami (języka polskiego, historii, WoS-u) lub wychowawcami.

Uczniowie zdobywają wiedzę na temat najważniejszych wydarzeń podczas II wojny światowej, poznają losy byłych więźniarek obozów koncentracyjnych i łagrów, uczą się technik dokumentowania relacji świadków historii w formie notacji historycznej, a następnie sztuki ich prezentowania. Przy okazji rozwijają wiele ważnych umiejętności.

Kolejnymi etapami projektu są:

  • lekcje przeprowadzone przez nauczyciela w wybranej klasie według opracowanych
    w BEN IPN scenariuszy;
  • wizyta w miejscu pamięci i jej udokumentowanie;
  • zredagowanie przez uczniów listu adresowanego do nieznanego świadka  historii lub napisanie eseju nt. Dlaczego pomimo upływu lat, wciąż mówi się o zbrodniach totalitaryzmu XX wieku?;
  • warsztaty dla zespołów uczniowskich i ich nauczycieli – opiekunów
    pt. Jak przygotować się do spotkania ze świadkiem historii i utrwalić to spotkanie w postaci notacji;
  • trzy seminaria, podczas których młodzież spotyka się ze świadkami historii - byłymi więźniarkami obozów i łagrów, historykami, działaczami organizacji pozarządowych, reżyserami filmów dokumentalnych, psychologiem i dziennikarzami;
  • indywidualne spotkania zespołów uczniowskich ze świadkami historii – i przeprowadzenie notacji historycznej;
  • publiczna prezentacja materiałów wypracowanych przez uczniów (na forum szkoły oraz ogólnopolska w Warszawie);
  • publikacja przedstawiająca przebieg realizacji projektu oraz wypracowane przez uczniów najciekawsze materiały;
  • wyjazd wybranych zespołów na uroczystość obchodów rocznicy wyzwolenia obozu  do Niemiec (kwiecień).

Projekt realizowany jest przy współpracy z Urzędem ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, Muzeum Więzienia Pawiak w Warszawie, Muzeum Martyrologii Pod Zegarem w Lublinie, Muzeum w Tykocinie oraz Polskim Związkiem Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych, Stowarzyszeniem Więźniów-Byłych dzieci Hitlerowskich Obozów Koncentracyjnych, Związkiem Sybiraków i warszawskim Kołem Ravensbrüczanek .

Koordynator Anna Klimowicz: anna.klimowicz@ipn.gov.pl;

Cele ogólne:

  • dostarczenie uczniom wiedzy na temat dwóch typów władzy totalitarnej – zbudowanej w Niemczech - opartej na nacjonalizmie i rasizmie oraz powstałej w ZSRR - odwołującej się do komunizmu i pojęcia klasy;
  • zgromadzenie materiału notacyjnego, stanowiącego punkt wyjścia do refleksji na temat konsekwencji społecznych i psychologicznych ustroju totalitarnego.

Cele szczegółowe/operacyjne:

Uczniowie i nauczyciele realizujący projekt:

  • poszerzą wiedzę na temat sytuacji w świecie, Europie i Polsce na początku XX wieku, a w szczególności będą potrafili wyjaśnić genezę i konsekwencje dwóch totalitaryzmów;
  • zdobędą wiedzę na temat deportacji ludności polskiej do nazistowskich obozów i miejsc pracy przymusowej oraz deportacji z Kresów Wschodnich w głąb ZSRR – będą potrafili wymienić okoliczności, w jakich dochodziło do wywózki i miejsca wysiedleń
  • zdobędą wiedzę na temat indywidualnych losów byłych więźniów obozów koncentracyjnych i deportacji w czasie II wojny światowej;
  • będą znali warunki życia w łagrach i obozach koncentracyjnych;
  • dowiedzą się, w jaki sposób przygotowywać się do spotkania ze świadkiem historii, formułować pytania i przeprowadzać rozmowę ze świadkiem historii;
  • nauczą się wykorzystywać świadectwa autobiograficzne świadków, które pozwolą im zejść z abstrakcyjnego poziomu podręcznikowych danych statystycznych do poziomu losów konkretnej jednostki;
  • nauczą się dokumentowania relacji świadków historii w formie notacji historycznej;
  • rozwiną  krytyczne podejście do źródeł historycznych;
  • rozwiną poczucie empatii i szacunku w stosunku do osób starszych, doświadczonych przez piekło obozów koncentracyjnych i łagrów;
  • rozwiną umiejętności interpersonalne, w tym umiejętność pracy w zespole;
  • uświadomią sobie, jakie wartości i postawy  pozwoliły przetrwać jednostkom w ekstremalnych warunkach;
  • uświadomią sobie, jaką tragedią dla ludzkości były totalitaryzmy XX wieku;
  • sformułują własne refleksje na temat represyjności systemu totalitarnego;
  • docenią historię mówioną jako ważne źródło informacji historycznej.

Rezultaty pracy, jakie należy przesłać w czasie realizacji projektu w formie elektronicznej na adres: anna.klimowicz@ipn.gov.pl:

  • dokumentacja zdjęciowa z odwiedzin miejsca pamięci oraz wypełnione karty zadaniowe (w formie  elektronicznej);
  • eseje uczniów (w formie elektronicznej; 2-3 tys. znaków bez spacji) lub 5 slajdów wystawy;    
  • historycznej do wydruku w formacie A1;
  • notacje (nagrane na płycie DVD wywiady – czas nagrania do 1,5 godz.);
  • zwiastuny notacji (wybrane najciekawsze pięciominutowe fragmenty z notacji w celu pokazania ich;
  • na prezentacji końcowej nagrane na DVD).
  • Uwagi dodatkowe:

  • Uczniowie chętni do udziału w projekcie dobierają się sami w trzy lub czteroosobowe zespoły.
  • Jeden nauczyciel może zgłosić nie więcej niż pięć zespołów uczniów z jednej szkoły.
  • Każdy zespół powinien dysponować kamerą, która będzie potrzebna podczas warsztatów oraz nagrywania wywiadu ze świadkiem historii.
  • Nauczyciele i uczniowie (samodzielnie lub przy pomocy koordynatorów z IPN) odnajdują świadków historii - osoby, które przebywały w obozie lub były deportowane podczas II wojny światowej; kontaktują się z nimi i umawiają indywidualnie.
  • Projekt ma pokazać, w jaki sposób ludzie odbierają i doświadczają świata, jakimi wartościami się kierują, w jaki sposób wojna wpłynęła na ich losy.
  • W wyjeździe do Niemiec weźmie udział zespół uczniów wraz z ich opiekunem - nauczycielem, który prześle do koordynatora wymagane rezultaty swojej pracy i podczas prezentacji ogólnopolskiej zostanie najwyżej oceniony przez komisję oraz inne zespoły.
  • Proponowana literatura:

  • Arendt Hannah, Korzenie totalitaryzmu, t. 1-2, Warszawa 1989
  • red. Wiesław Kozub-Ciembroniewicz , red. Hanna Kowalska-Stus , red. Bogdan Szlachta , red. Małgorzata Kiwior-Filo Totalitaryzmy XX wieku. Idee – instytucje – interpretacje, Wydawnictwo UJ, Kraków 2011
  • Albin Głowacki, Sowieci wobec Polaków na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej 1939-1941, Łódź 1997.
  • Gustaw-Herling Grudziński, Inny świat, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2006
  • Józef Czapski, Na nieludzkiej ziemi, Znak, Kraków 2011
  • Aleksander Sołżenicyn, Jeden dzień Iwana Denisowicza, Iskry, Warszawa1989
  • Beata Oberetyńska, W domu niewoli, Czytelnik,Warszawa 2005
  • Wiesław Adamczyk, Kiedy Bóg odwrócił wzrok, Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o., Poznań 2010
  • Orlando Figes, Poślij chociaż słowo. Opowieść o miłosci i przetrwaniu w Gułagu, Wyd. Magnum, Warszawa, 2012
  • red. Janusz Wróbel i Joanna Żelazko, Polskie dzieci na tułaczych szlakach, IPN, Warszawa 2008
  • Zofia Krzyżanowska, Czarna Flaga, PIW,1960
  • Urszula Wińska, Więzi. Losy więźniarek z Ravensbruck, Marpress 1992
  • Wanda Kiedrzyńska, Kobieta w obozie koncentracyjnym, Państwowe Muzeum na Majdanku, Lublin 1972,
  • Lanckorońska Karolina, Wspomnienia wojenne, Kraków 2010.
  • Półtawska Wanda, I boję się snów, Częstochowa 2009
  • Anne Appelbaum, Gułag, Świat Książki, Warszawa, 2005
  • Filmy, które warto obejrzeć:

  • Eksperyment, reż. Olivie Hirschbiegel, prod. Niemcy, 2003
  • Syberiada, reż. Janusz Zaorski, 2013 r., prod. Polska
  • Wichry Kołymy, reż. Marleen Gorris, 2009 r., prod. Belgia,Francja,Niemcy, Polska
  • Jeniec. Tak daleko jak nogi poniosą., reż. Hardy Martins,  2001 r., prod. Niemcy;
  • Półmgła , reż. Artyom Antonov, 2005 r., prod. Rosja, Niemcy;
  • Gułag, reż. Roger Young, 1985 r., prod. USA;
  • Portrecista, film dokumentalny, reż.  Ireneusz Dobrowolski, 2006 r., prod. Polska
  • Pasażerka, reż. Andrzej Munk,Witold Lesiewicz, 1963, prod. Polska
  • Ostateczne rozwiązanie, reż. Frank Pierson, 2001 r. , prod. Wlk. Brytania
  • Kornblumenblau, reż. Leszek Wosiewicz, 1989 r., prod. Polska
  • Amen, reż. Costa Gavras, 2002, prod. Finlandia, Francja, Niemcy, USA, Rumunia
  • Szara strefa, reż. Tim Blake Nelson, 2001, prod. USA
  • Życie za życie. Maksymilian Kolbe, reż.Krzysztof Zanussi, 1991 r., prod. Polska
Liczba wejść: 4465, od Data publikacji 06.09.2017