1) I Samodzielna Krajoznawcza Drużyna Harcerska im. Jana Bytnara przy Gimnazjum im. W. S. Reymonta w Stoczku (sekcja historyczna):

Opiekunem grupy jest nauczyciel historii mgr Krzysztof Parys.

2) ul. Armii Krajowej 1, 07-104 Stoczek

3) gimstoczek@wp.pl

4) (25) 691 90 16

 

5) ,,Kamienie pamięci- znajdź bohatera września” (Bohater zbiorowy- Bitwa pod Hutą Gruszczyno)

6) Bohaterami naszej pracy nie jest pojedynczy żołnierz, lecz grupa żołnierzy, która brała udział w bitwie pod Hutą Gruszczyno we wrześniu 1939 roku.

1)  szer. Bachorz Józef (Maciej)

2) szer. Baczewski Józef

3)  szer. Bałda (Bełda) Antoni

4) szer. Batkowski Marian

5) szer. Borkowski Franciszek

6) szer. Fiłanowicz Antoni

7) szer. Ignatiuk (Ignatnik) Jan

8) szer. Jastrzębski Józef

9) szer. Kaliński Jan

10) szer. Kałs (Kauc) Bronisław

11) szer. Kochaniu Jan

12) szer. Konowałow Sawa

13) szer. Korga Władysław

14) szer. Korsak Jan

15) szer. Kowalik Stanisław

16) szer. Koźmiński Mieczysław

17) szer. Kuropacki Aleksander

18) szer. Lipiński Józef

19) szer. Marciniak Franciszek

20) szer. Osiński Edmund

21) kap. Jastrzębski Stanisław

22) kap. Muranowicz (Marmurowicz) Władysław

23) kap. Proń Bronisław

24) ppor.rezer.Florczak Kazimierz

25) ppor. Świstacki Stefan

26) ppor. Zieliński Kazimierz

27) sier. Rota Ruta Józef

28) plut. Maliszewski Jan

29) plut. Popielas Patryk (Henryk)

30) kapr. Łaszozuk (Łaszczuk) Michał

31) kapr. Kałuza (Kałuża) Roman

32) kapr. Stojak Stanisław

33) kapr. Wnuk Henryk

34) st. sier. Gawkowski Władysław

35) st. sier. Rola Franciszek

36) szer. Oskierko (Oskirko) Józef

37) szer. Ostrowski Józef

38) szer. Pałuska Czesław

39) szer. Pankienbaum Jerzy

40) szer. Polewaczyk Stanisław

41) szer. Pukownik Feliks

42) szer. Rabenda Władysław

43) szer. Radzim Augustyn

44) szer. Ruszniewicz (Ruszkiewicz) Stanisław

45) szer. Rutkowski Tadeusz

46) szer. Skotarek Leonard

47) szer. Sobotka Jan

48) szer. Staśkiewicz Feliks

49) szer. Szostak Stanisław

50) szer. Urban Kazimierz

51) szer. Waskowicz (Waśkowicz, Waśkiewicz) Bonifacy

52) szer. Szosowski Wojciech

53) szer. Waand Bolesław

54) szer. Wysocki Stanisław

55) szer. Zabuski Mieczysław

56) por. Małecki Muryc Aleksander

57) kapr. Misztela Stanisław

58) Tokarski Wiktor

59) Paszkiewicz (Paszkowski) Władysław

60) Rajkowski Józef

61) Pawlak Władysław

62) Pujan Stefan

63) Wierzbicki Czesław

64) Makowski Piotr

65) Wasilewski Antoni

66) Stankiewicz Piotr

67) Totarski Wiktor

oraz 52 nieznanych żołnierzy

 

CZEŚĆ ICH PAMIĘCI!

 

Wszyscy polegli 10 września 1939 roku w Bitwie pod Hutą Gruszczyno.

8 września wojska niemieckie w okolicach Broku uchwyciły przyczółek na południowym brzegu rzeki Bug. Po nieudanym kontrataku wojsk polskich, wojska niemieckie kontynuowały marsz na południe. Wycofujące się polskie oddziały pod naporem wojsk niemieckich postanowiły zatrzymać nieprzyjaciela w rejonie wsi Huta Gruszczyno i Żulin (był to 114 i 115 pp. prawdopodobnie pochodzące z rozbitych jednostek 33 i 41 dyw. piechoty).

Wojska polskie okopały się na najwyższym wzniesieniu w okolicy, jakim było wzgórze w Żulinie. O zaciekłości walk świadczą straty zarówno z jednej jak i z drugiej strony. Na samym wzgórzu pochowano ok. 50 żołnierzy. Ciekawostką może być fakt, że po bitwie na polu walki znaleziono ponad 60 zabitych koni i dziesiątki rannych - były to konie, które należały do polskiej i niemieckiej armii.
 

7) Pomimo trudności z jakimi borykaliśmy się, odnaleźliśmy osoby, które przekazały nam wiele cennych informacji. Spotkaliśmy się z proboszczem, by sprawdzić czy w archiwach kościelnych jest jakaś wzmianka na temat tamtych czasów. Przeprowadziliśmy wywiad z najstarszymi osobami wiosek, gdzie prowadzone były walki. Historie usłyszane przez nas potwierdziły się w opisach książkowych Powiatowej Biblioteki Publicznej w Węgrowie. Odwiedziliśmy też cmentarze, gdzie zostali pochowani żołnierze uczestniczący w Bitwie pod Hutą Gruszczyno.

8) Pomoc otrzymaliśmy od szkoły i gminy, a także naszego opiekuna. Praca ,,Bohater zbiorowy- Bitwa pod Hutą Gruszczyno” jest oparta w przeważającej mierze na relacjach naocznych świadków. Obawialiśmy się czy uda nam się znaleźć wystarczającą ilość informacji, aby stworzyć pracę o bitwie, którą pamiętają już tylko nieliczni. Nasza wytrwałość i zmobilizowanie oraz wiara w możliwości utwierdziły nas w przekonaniu, że nasze myślenie jest błędne. Poza tym spotkaliśmy się z niezwykłą życzliwością osób, które pamiętają wrzesień 1939 roku na przedpolach Stoczka. Mamy nadzieję, iż nasz projekt zaznajomi dotąd ,,niedoinformowanych” o wielkiej bitwie, jaka miała miejsce w Żulinie. Polegli żołnierze, jak małe kamyki, również pragną stać się głazem pamięci.  ,,Nawet bohaterstwo nie jest, jak się zwykle mówi, przezwyciężeniem śmierci na rzecz życia; jest ono tylko dlatego piękne, że rzuca cień śmierci na życie i czyni je na nowo tajemniczym.” (Karol Irzykowski)